دانلود طرح توجیهی تولید کاشی کف 1396

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 23

مقدمه

پس از پیروزی انقلاب شکوهمند انقلاب اسلامی ایران سیاست‌گذاری صنعتی دولت در جهت سیاست عدم وابستگی به خارج و خودکفائی بوده، شکی نیست که این سیاست تضمین کننده استقلال و تمامیت ارضی می‌باشد و لحاظ اهمیت این امر می‌بایست طرحهای صنعتی طراحی و به اجراء گذاشته شوند که کمترین وابستگی از نظر مواد اولیه و تکنولوژی تولید و دانش فنی به خارج را داشته باشند. طرح حاضر براساس سیاست فوق طراحی شده است.

خوشبختانه در کشور پهناور ما مواد اولیه مورد نیاز تولیدات سرامیک به وفور یافت می‌شود. و با انتخاب روش صحیح و مناسب تولید تقریباً تمام ماشین‌آلات لازم نیز در داخل قابل تاُمین است. بنابراین با گسترش این رشته از صنعت نه تنها می‌توان نیازهای داخلی را تاُمین نمود بلکه با حمایت دولت می‌توان تولیدات سرامیکی را تا مرز صادرات نیز گسترش داد. البته ذکر این نکته لازم است که در کنار افزایش کمیت تولیدات باید به کیفیت نیز بها داد. و به آن توجه داشت و کیفیت محصولات را تا سطح قابل قبول استانداردهای بین المللی بالا برد تا بتواند در مقابل انواع مشابه معتبر خارجی رقابت نماید.

خلاصه گزارش طرح

عنوان محصول

موضوع طرح حاضر تولید کاشی کف می‌باشد. مشخصات کاشی مورد نظر بشرح زیر است:

1ـ ابعاد: eight/zero×20×10 سانتیمتر .

2ـ وزن خاک مصرفی برای هر عدد کاشی 250 گرم.

3ـ وزن بیسکویت پخته 330 گرم.

fourـ هر متر مربع آن برابر 50 عدد کاشی می‌باشد.

5ـ روش تولید: تهیه پودر مرطوب و فرم‌دهی به کمک پرس.

ظرفیت: هفتادو‌پنج هزار مترمربع سالیانه.

تعداد روزکاری: سیصد روز در سال.

تعداد شیفت کاری: یک شیفت هشت ساعته به جز کوره‌ها.

زمین: 3500 مترمربع.

زیربنا: 1152 مترمربع.

تعداد کارکنان: 31 نفر.

2) مطالعات اقتصادی:

تعریف محصول: محصول مورد نظر طرح کاشی کف می‌باشد. کاشی کف محصولی است سرامیکی که به سبب پخته شدن در درجه حرارت کافی بحالت نیمه شیشه‌ای درآمده. خاصیت جذب آب آن کم و مقاومت آن در برابر سائیدگی، فشار و ضربه مکانیکی زیاد است. ابعاد کاشیهای تولیدی eight/zero×20×10 سانتیمتر و 50 عدد آن برابر یک مترمربع می‌باشد. شماره استاندارد آن sixty seven، ویژگیهای آن شامل مسطح بودن، قائمه بودن زاویه‌ها، مقاومت در برابر سائیدگی، مقاومت در مقابل سائیدگی آن نباید کمتر از 25 باشد.

مقاومت در مقابل حرارت و رطوبت بدین معنی که کاشی کف باید در برابر حرارت و رطوبت به اندازه کافی پایداری کند و بر اثر این عوامل نباید در سطح روئی آن هیچگونه ترک خوردگی پدید آید. مقاومت در برابر سرما، مقاومت در برابر ضربه، رنگ ناپذیری، مقاومت در برابر فشار مکانیکی و مقاومت در برابر مواد شیمیائی می‌باشد.

موارد استعمال: کاشی کف به علت دارا بودن خواص مذکور و واحد بودن امتیازاتی از قبیل رنگ ناپذیری، مقاومت در برابر اسید و قلیا برای پوشش راهرو، سالن‌های عمومی و سکوی راه‌آهن و پوشش کف بکار می‌رود.

3) بررسیهای فنی

پروسه تولید: برای تولید کاشی، مانند هر مصنوع دیگر، روش و یا تکنولوژیهای مختلفی وجود دارد. مساله مهم و انتخاب صحیح تکنولوژی و یا روش تولید است. این انتخاب می‌بایست با توجه به عوامل زیادی صورت گرفته و در کل طرح انتخابی می‌بایست در جهت اهداف و سیاستگذاری صنعتی کشور باشد.

طرح فوق می‌تواند در سطح گسترده‌تر با استفاده از ماشین‌آلات خارجی صورت پذیرد که در هر دو صورت روش کلی تولید یکی می‌باشد. ولیکن در حد ظرفیت پیشنهادی تجهیزات کلاً داخلی پیش‌بینی گردیده. روش تولید در نمودار پیوست جریان مواد و جزئیات عملیات تولیدی نشان داده شده است.

الف ـ آماده‌سازی خاک: مواد اولیه مصرفی جهت تولید به صورت آماده خریداری و در سیلوی مخصوص مواد اولیه ذخیره می‌گردد. در زمان تولید مواد اولیه به نسبت‌های مشخص وارد مخلوط‌کن(کماج کن) شده. در این مرحله رطوبت کافی به خاک داده می‌شود. (توسط پاشیدن آب) میزان رطوبت مطلوب خاک برای پرس هفت الی هشت درصد است. رطوبت کمتر و یا زیادتر خاک هر دو در کیفیت کاشی تاُثیر می‌گذارد.

ب ـ پرس کردن: پرس کردن یکی از مراحل مهم تولید کاشی کف است. در این مرحله کاشی شکلهای اولیه خود را می‌گیرد و به آن اصطلاحاً بیسکویت خام می‌گویند. عمل پرس کردن شامل ریختن مقدار معینی خاک کماج شده روی صفحه پائین قالب و فرود آمدن نصفه بالائی است. در اثر فشار ذرات خاک به سرعت در جهات مختلف حرکت کرده تا تمام زوایای قالب را پر کند. معمولاً نصفه بالائی و پائینی به شکلهای مختلف و مناسبی منقوش است. نقشهای بالائی جنبه تزئینی داشته و نقشهای زیر گاه اسم تولید کننده و اغلب دارای شیار‌های لبه داری است که کمک به چسبندگی کاشی در روی کار می‌کند.

ج ـ خشک کردن بیسکویت: عمل خشک کردن بیسکویت در این طرح یک تونل خشک کن به طول 12 متر صورت می‌گیرد. بیسکویت‌های پرس شده توسط کارگر وری تسمه نقاله گذاشته خواهد شد و توسط آن به سمت تونل خشک کن هدایت خواهد شد. هوای گرم تونل از طریق کانالهائی که سردیکر آنها به کوره‌هائی که در حال خشک شدن می‌باشند وصل است تامین می‌گردد.بدینوسیله در هزینه‌های سوخت صرفه‌جوئی شده و مدت زمان تولید به طور محسوسی کاهش می‌یابد.

د ـ پخت بیسکویت و لعاب: پخت بیسکویت در دو دستگاه کوره به ابعاد five/2 × three ×three صورت می‌گیرد. بیسکویت‌ها توسط کارگر در کوره چیده می‌شود و مشعل کوره (گازی یا گازوئیلی) روشن می‌شود. پخت بیسکویت حدود هشت ساعت طول می‌کشد که از این مدت شش ساعت اول هر یک ساعت یکصد درجه به حرارت کوره افزوده می‌گردد و بقیه مدت درجه، درجه حرارت حدود 960 خواهد بود. مشعل کوره ایرانی و آجر نسوز آن نیز داخلی است. اگر کوره به حال خود رها شود به مدت 12 ساعت خنک خواهد شد. در این طرح با تعبیه فن و دمیدن هوای سرد به کوره (پس از اینکه خدود دو ساعت از خاموش کردن مشعل گذشت) مدت خنک شدن به میزان زیادی تقلیل خواهد یافت. از هوای گرم بوجود آمده برای گرم کردن تونل خشک کن استفاده می‌گردد. دو دستگاه کوره مشابه مخصوص پخت لعاب خواهد بود. چیدن در کوره پخت لعاب و بیسکویت خام با هم فرق دارد. برای پخت لعاب کاشی را می‌بایست در بین شیارهای کاست‌هائی که نسوز است قرار داده می‌شود.

لعاب ردن بر روی بیسکویت‌های پخته شده به صورت اسپری می‌باشد. دستگاه اسپری که شامل پرس زدن بیسکویت برای تمیز کردن آن قبل از پاشیدن لعاب می‌باشد. برای تهیه دوغاب لعاب از شربت (لعاب پیش ساخته) یکدستگاه بال میل پانصد کیلوئی استفاده می‌گردد.

دانلود طرح توجیهی تولید صنایع دستی تکمیلی و تلفیقی (تابلوهای دیوارکوب سرامیکی، شیشه ای و چوبی) 1396

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 18

بسمه تعالی

طرح توجیهی تولید صنایع دستی تکمیلی و تلفیقی

(تابلوهای دیوارکوب سرامیکی، شیشه ای و چوبی)

(استندهای چوبی و شیشه ای و فلزی)

مجری طرح:

حمـید جــابر

سال 1385

مشهد مقدس

موضوع فعالیت طرح: صنایع دستی تلفیقی و تکمیلی

مدیر طرح: حمید جــابر

محل فعالیت: مشهــد

اشتغال طرح: 11 نفــر

کل سرمایه گذاری طرح: 130/818/1 هزار ریال

سرمایه ثابت: 130/518 هزار ریال

سرمایه در گردش: 530/445 هزار ریال

تسهیلات پیشنهادی: 000/300/1 هزار ریال

نقطه سر به سر: 524/473/1 هزار ریال

شرح سرمایه گذاری: الف: سرمایه ثابت

زمین 200 متر مربع به ارزش 000/300 هزار ریال

ساختمان 120 متر مربع به ارزش 000/180 هزار ریال

محوطه سازی 80 متر مربع به ارزش 600/108 هزار ریال

تأسیسات . . . . . . . 000/24 هزار ریال

5- ماشین آلات و تجهیزات تولید (ارقام به هزار ریال)

ردیف

شرح

تعداد

واحد

هزینه واحد

هزینه کل

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

دستگاه برش لیزری

دستگاه پنج کاره

اره فلکه

فارسی بر

گندگی

برش فابریانو

لبه چسبان p.v.c

فرز

برش پروفیل

پیل کوب

سندپلاست

ابزار زن سندپلاست

سندبلاست

1

1

1

4

1

1

1

1

1

1

1

1

1

دستگاه

دستگاه

دستگاه

دستگاه

دستگاه

دستگاه

دستگاه

دستگاه

دستگاه

دستگاه

دستگاه

دستگاه

دستگاه

000/300

000/10

000/9

500/3

000/8

000/12

000/50

000/60

500/3

000/12

000/30

000/10

000/30

000/300

000/10

000/9

000/14

000/8

000/12

000/50

000/60

500/3

000/12

000/30

000/10

000/30

جمــع

500/548

دانلود طرح توجیهی تولید سنگهای 1396

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل phrase  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 15

بسمه تعالی

طرح توجیهی تولید سنگهای

قیمتی و نیمه قیمتی

فیروزه تراشی

سال 1385

مشهد مقدس

مقدمه:

گردش نقدینگی سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی در جهان سالانه بالغ بر 600 میلیارد دلار می باشد و در این میان بخش عمده ای از آن سهم اشغالگر قدس است.

اسرائیل علیرغم وسعت کم و نداشتن منابع سنگ های قیمتی با ارزش از نظر تجارت جهانی نقش عمده ای را ایفا می نماید و این امر صرفاً با فعالیت این کشور بر روی فرآوری سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی محقق گشته است.

فرآوری صحیح و به روش های مکانیزه و جدید بر روی اینگونه سنگ های باعث ارزش افزوده بسیاری می گردد و علاوه بر آن می تواند نقش اساسی در ایجاد اشتغال نیز ایفا نماید.

نرخ سرمایه گذاری سرانه اشتغال در این بخش بسیار کمتر از بخش های دیگر صنعتی و حدود 20 تا 25 درصد آنها می باشد و از سوی دیگر در فضای برای ایجاد اشتغال four تا 5 متر مربع برای هر نفر می باشد.

همه ساله مقادیر متنابهی ارز جهت خرید سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی به صورت تراش خورده از کشور خارج می گردد و سنگ های مذکور از طرق مختلف که اغلب قانونی نیستند وارد کشور می شوند.

کشور ایران از دیرباز در امر سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی فعال بوده و بخصوص در تراش اینگونه سنگها فعالیت نموده است لیکن به مرور زمان نقش این بخش در اقتصاد کمرنگ شده بگونه ایکه در حال حاضر نقش ناچیزی را دارا می باشد.

تنها تراش متداول در کشور در حال حاضر تراش معمولی معروف به دامله (Cabochon) است که آنهم نه تنها ارزش افزوده زیادی را به دنبال ندارد بلکه در نابسامانی شدید بسر می برد و تنها گاهاً افرادی در تراش صفحه ای Faceted فعال می شوند. که آنهم در سطح کشور انگشت شمار بوده و اغلب تولیدات آنها دارای اشکالاتی می باشد. که از ارزش اقتصادی آن می کاهد و از نظر حجم نیز بسیار محدود است لذا پروژه اخیر با انگیزه ایجاد یک واحد تراش سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی به روشهای روز و پیشرفته دنیا به عنوان نمونه پیشنهاد گردیده است. امید است با همکاریهای مسئولین و ایجاد این واحد راهی گشوده شود که در آینده بتواند نقش اساسی سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی را در اقتصاد، اشتغال، تولید ناخالص ملی و ... نشان دهد.

موضوع فعالیت طرح: تراش فیروزه

مدیر عامل طرح:

محل فعالیت: مشهد

اشتغال طرح: 8 نفر

کل سرمایه گذاری طرح: 950/123/1 هزار ریال

سرمایه ثابت: 000/377 هزار ریال

سرمایه در گردش: 950/746 هزار ریال

تسهیلات پیشنهادی: 000/500 هزار ریال

نقطه سر به سر: 4 %

دوره برگشت سرمایه: 3 ماه

سرمایه گذاری طرح

الف) سرمایه ثابت طرح

ماشین آلات (ارقام به هزار ریال)

ردیف

شرح

تعداد

واحد

هزینه واحد

هزینه کل

1-

الکتروموتور 3000 دور با کلیه لوازم جانبی

2

دستگاه

000/1

000/2

2-

الکتروموتور 1500 دور با کلیه لوازم جانبی

10

دستگاه

000/1

000/10

three-

کامپیوتر با کلیه لوازم جانبی

2

دستگاه

000/10

000/20

جمع

000/32

2- لوازم اداری و ایمنی (ارقام به هزار ریال)

ردیف

شرح

هزار

1

لوازم اداری شامل کمد، فایل، میز، صندلی و غیره

000/15

جمع

000/15

دانلود طرح توجیهی تولید سنگ ساب 1396

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل phrase  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: nine

خلاصه طرح:

عنوان: طرح تولید سنگ ساب

تعریف: سنگ‌ساب محصولی است جهت صاف و صیقلی و پرداخت‌کردن سنگهای بریده شده و موزائیک

مشخصات ویژه فنی: سختی 9 موهس ـ چگالی 5/1 گرم بر سانتیمتر مکعب

ظرفیت تولید: 500 تن در سال

فرآیند تولید: مواد اولیه به نسبتهای معین مخلوط شده سپس شکل‌دهی می‌شود و پس از آن جهت کسب مقاومت لازم در خشک‌کن قرار می‌گیرد و سپس آماده بسته‌بندی می‌گردد.

تعداد روزکاری: 270 روز در سال

تعداد شیفت: یک شیفت در روز (8 ساعته)

ساعت سالیانه: 2160 ساعت

درصد تامین مواد اولیه: 38% داخلی و sixty two% خارجی می‌باشد.

تعداد کارکنان: مدیریت (یا مهندس): 2 نفر

پرسنل تولیدی: تکنسین 2 نفر ـ کارگر eleven نفر

کل پرسنل واحد: 21 نفر

توان برق: a hundred کیلووات فرآیند و تاسیسات و 50 کیلووات اضطراری

کیفیت و میزان مصرف روزانه آب: آب معمولی به مقدار four مترمکعب

نوع و مقدار سوخت روزانه فرآیند: گازوئیل روزانه 100 لیتر برای فرآیند و 100 لیتر برای سیستم حرارت مرکزی

منابع و چگونگی رفع آلودگی محیط زیست: فاضلابهای انسانی و شستشوی محیط کار که جهت رفع آن حفر چاه فاضلاب و لوله‌کشی صورت می‌گیرد.

دستگاهها و تجهیزات خط تولید: ماشین‌آلات کلاً از داخل تامین می‌گردند و هزینه آن بالغ بر 195/sixty three هزار ریال می‌باشد.

مساحت زمین: 2500 مترمربع است.

سطح زیربنا: four hundred مترمربع سالن تولید، 173 مترمربع انبارهای مواد اولیه و محصول، تاسیسات 20 متر مربع و کل ساختمانها 771 مترمربع می‌باشد.

دارائیهای ثابت: 185194 هزارریال، سرمایه در گردش: در سال اول تولید 87150 هزارریال، کل سرمایه‌گذاری: 272344 هزارریال، سرمایه‌گذاری مجری: 112344، وام بلند مدت و کوتاه مدت: 000/one hundred sixty هزارریال.

هزینه ریالی واحد هر محصول: 321 ریال بر کیلوگرم

هزینه ارزی هر واحد محصول: 48/0 دلار بر کیلوگرم

قیمت تمام شده هر واحد محصول: 608 ریال بر کیلوگرم

قیمت فروش محصول مشابه داخلی: 1500 ریال بر کیلوگرم

قیمت فروش محصول مشابه خارجی: 2000 ریال بر کیلوگرم

سود ویژه در ظرفیت نهایی (سال سوم): 50409 هزار ریال

ارزش افزوده خالص (در سال سوم): 99330 هزارریال

نقطه سربسر: forty seven درصد

نرخ برگشت سرمایه: 20 درصد

سرمایه‌گذاری کل سرانه: 12969 هزارریال

سهم منابع داخلی: forty four درصد

کلیات:

صنعت تولید ساینده‌ها دامنه وسیعی دارد که از تولید کاغذ سمباده تا انواع ابزارهای برش و سایش چون سنگهای ساینده و برنده مورد استفاده در آهنگری و سنگ‌کاری، سنگهای ابزار تیزکن ماشینی، سنگهای ابزار و چاقو تیزکن دستی، سنگهای ساب مورد استفاه در ماشین‌آلات ساینده سنگبریها و موازئیک‌سازیها، سنگهای ساب مخروطی شکل و استوانه‌ای شکل مورد استفاده در پرداخت سطوح تراشکاری شده قطعات در صنایع فلزی را شامل می‌گردد، تیپ یک نوع از محصولات این مجموعه صنعت بنام سنگ ساب است که از نظر اقتصادی در بعد تولید محصولات صادراتی، صرفه‌جویی ارزی، ایجاد ارزش افزوده، اشتغال‌زایی و بازدهی سرمایه‌گذاری در رتبه ویژه‌ای قرار دارد و از نظر موضوعات فنی نیز دارای خصوصیات خاصی در زمینه‌های مواد اولیه، ماشین‌آلات و نیروی انسانی مورد نیاز و دیگر مواد می‌باشد که در این طرح نسبت به مطالعات اسکان‌سنجی آن می‌پردازیم.

معرفی محصول:

سنگ‌ساب همانطور که از اسم آن مشخص است کالائی بشکل سنگ و ساینده است که جهت پرداخت و صیقلی کردن سطوح سنگهای بریده و موزائیک بکار می‌رود که آن را روی یک صفحه فلزی چسبانده و بعد روی کله‌گی دستگاه ساینده بسته می‌شود.

انواع این محصول با توجه به نوع مواد اولیه بکار رفته در آن عبارتند از سنگ‌ساب سیمان سفیدی، یا سیمان فوندا و مینریتی که به دو صورت یکپارچه و قطعه قطعه ساخته می‌شود.

ساینده‌های مورد استفاده در موزائیک‌سازی‌ها بعلت کوچک بودن سطح موزائیک یکپارچه و دارای مقطع دایره‌ای است که در سطح تحتانی دارای چندین پره است که حد فاصل آنها بصورت شیارهائی با زاویه five/37 درجه درآمده است که مواد سائیده شده از این مسیر خارج می‌گردد و سنگ‌ساب بسهولت می‌تواند روی تمام سطح کار حرکت کرده و آنرا بساید.

جهت سائیدن سطوح سنگ و موزائیکهای فرش شده که پهن‌تر از یک قطعه موزائیک است به سنگ‌سابهای بزرگ نیاز می‌باشد که ساخت یکپارچه آن مشکل بوده و ضایعات زیادی ایجاد می‌گردد، بنابراین اینها تکه، تکه و بشکل لقمه (لقمه ترمز دوچرخه) ساخته می‌شود که به آنها سنگ‌ساب لقمه‌ای گفته می‌شود.

این محصولات در جعبه‌های بزرگ چوبی قرار داده شده و مقداری پوشال جهت ایمنی در نقل و انتقالات در لابلای آن ریخته می‌شود و بعداً آماده حمل می‌گردد.

این محصولات بصورت کالای واسطه‌ای در صنایع سنگبری در موزائیک‌سازی و ساختمانسازی بکار می‌رود و چون کاربرد سنگ و موزائیک برای مسکن‌سازی است لذا مصرف آن رو به توسعه است.

از طرف دیگر بازار کشورهای خارجی زمینه صادرات را بعلت کیفیت بالای سنگهای ایرانی که مصرف کننده سنگ‌ساب هستند، هموار ساخته است لذا، روز بروز بر مقدار مصرف این محصول افزوده می‌گردد.

تاکنون کالاهای قبل جانشین برای این محصول شناخته نشده است و قیمت فروش آن در کارخانه کیلوئی 700 ریال می‌باشد و بایستی آن را به فروشندگان ادوات و لوازم سنگبری بصورت عمده ارسال نموده تا برای مصرف‌کنندگان که سنگبریها و موزائیک‌سازی‌ها میباشند عرضه گردد.

امکان تغییر قیمت همواره بر آن وجود دارد چون این محصول در گذشته نه چندان دور از خارج وارد کشور می‌شد که تابع قیمت ارز بود و چون نوع خارجی آن شدیداً دچار نوسان قیمت است لذا، بعلت جایگزینی محصولات داخلی هم امکان نوسان قیمت برای آن وجود دارد از طرف دیگر چون بعضی از اقلام مواد اولیه این کالا وارداتی می‌باشد از این لحاظ هم قیمت آن در حال نوسان می‌باشد.

چون بازار داخلی جهت عرضه به مصرف‌کنندگان به این محصول نیاز مبرمی دارد هنوز امکان صادرات برای آن وجود ندارد و احتمالاً محصولات داخلی از نظر کیفیت نمی‌توانند با نوع خارجی آن به رقابت برخیزند بنابراین در بازارهای خارجی فعلاً محل حضوری برای سنگ‌ساب نمی‌توان یافت و تولید کنندگان هر مقدار از این محصول را بتوانند تولید کنند هنوز بازار داخلی قابلیت جذب آنرا دارد.

بررسی فنی

اصول فرآیند تولید مبتنی است بر در کنار یکدیگر قرار دادن ذرات ساینده چون کاربراندوم و سیلیس بوسیله مواد معدنی و آلی چون انواع سیمانها و چسبهای پلی استر همراه با اعمال فشار از طریق ویبراسیون و پرس و استفاده از مواد کانی چون فدسپات و کائولن و بالکلی که با اعمال فشار و عمل پخت این مقصود حاصل می‌گردد.

دانلود طرح توجیهی تکثیر و پرورش آبزیان 1396

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: sixty four

مقدمه

تکثیر و پرورش آبزیان به منظور تولید و تأمین بخشی از پروتئین مورد نیاز کشور ، مطلوب تربیت نیروی انسانی ماهر در زمینه دانش و فن آوری این علم به عنوان پایه و اساس زمینه های تولید مورد توجه قرار گرفته است . در آ‎بهای داخلی کشور علاوه بر منابع آبی طبیعی و نیمه طبیعی جهت پرورش آبزیان امکانات وسیعی در زمینه تکثیر و پرورش ماهیان سردابی وجود دارد که در حال حاضر تنها از معدودی از این امکانات استفاده می گردد که یکی از علل اصلی آن نداشتن اطلاعات فنی و تجربیات لازم در زمینه تکثیر و پرورش این گونه ماهیان می باشد .

اغلب پرورش دهندگان هم که به این امر اشتغال دارند به علت نداشتن اطلاعات کافی علمی و فنی بعضاً دچار ضرر و زیان شیلات ایران که علاوه بر ماهیدار کردن منابع آبی کشور و حفظ ذخایر آبزیان کار خدمات رسانی به دست اندرکاران خصوصی پرورش ماهی را نیز به عهده دارند دارند جهت آموزش و ارتقاء دانش فنی پرورش دهندگان در زمینه های نیازماندیهای محیطی آ‎زاد ماهیان ، انتخاب زمین و طراحی کارگاه ، پرورش ماهیان مولد ، تکثیر و تولید لارو بچه ماهی بازاری ، تغذیه صحیح و اصولی ماهی ، نیازهای غذایی آزاد ماهیان ، حمل و نقل و جابه جایی تخم و بچه ماهی و ماهی بازاری ، بهداشت و کنترل بیماریها و کاربرد فن آوری جدید در زمینه های مختلف اقدام به تشکیل دوره های آموزشی کوتاه مدت نموده است.

زندگی وحیات بدون وجود انرژی غیرممکن وغیرقابل تصور است .

با توجه به روند روزافزون افزایش جمعیت و لزوم کسب انرژی و ادامه زیست ، آبزیان و فرآورده های آن جایگاه ویژه ای را در میان سایر منابع مواد غذایی و انرژی زا کسب نموده است .

ماهیان متعلق به گروه حیوانات خونسرد یا پویی کیلوترم (Poikilo therm) بوده و حرارت بدنشن با شرایط زیست محیطی سازگاری و تطبیق یافته است و به دلیل دارا بودن خصوصیات ویژه زیست شناختی مزایای بیشتری بر سایر منابع تولید پروتئین و رشته های دامپروری دارند .

امروزه با پیشرفت فن آوری و روش های مدرن صیادی تحولات بی شماری در امر صید محصولات آبزی حاصل گردیده و آمار جهانی نشانگر آن است که پرورش و تولید آبزیان در آبهای داخلی روند رشد قابل ملاحظه ای را در پیش گرفته است . پرورش ماهیان سردابی و آزاد ماهیان امروزه در اکثر کشورهای اروپایی ، آمریکا، خاور دور و برخی کشورهای آسیایی متداول گشته و در حال توسعه است . مؤسسات پرورش ماهی قزل آلای رنگین کمان که بهترین بازدهی و سازگاری تولید را در بین انواع آزاد ماهیان در سراسر جهان نشان داده است از نظر جغرافیای اقتصادی بیشتر در مکانهایی قرار گرفته است که با آب کافی سطحی و قابل استفاده مشخص می گردد .

تاریخچه تکثیر و پرورش ماهی

اولین کسانی که اقدام به پرورش ماهی نمودند چینیها بودند . فان لی در 475سال قبل از میلاد مسیح در مورد تخم ریزی و تکثیر ماهی کپور (Cyprinus carpio) مطالب ارزنده ای نوشته و از آن به عنوان یک شغل پر منفعت یاد کرده است . بیشتر مؤلفین سابقه پرورش ماهی را به 2000 سال قبل از میلاد مسیح نسبت می دهند .

ارسطو از ماهی کپور یاد کرده است و یونانیها و روسها ماهی کپور را در استخر پرورش می دادند .

این ملل سعی داشتند که بدین وسیله ذخایر ماهی را در آبهای طبیعی حفظ نمایند . چینی ها و رومیها همچنین برای اولین بار ماهی را به طور مصنوعی تکثیر کردند و انکوباسیون تخم ماهی را انجام داده اند . ابتدا تخم های لقاح یافته و یا لاروهای تازه از تخم درآمده را از محل تخم ریزی و استخرها و آبگیرها و حتی از مزارع برنج و دریاچه ها جمع آوری می کردند و سپس در اماکن امن تر اقدام به پرورش آنها می نمودند .

به تدریج میزان صید در آبهای طبیعی رو به افزون گشت . صید ماهیان مهاجر در زمان تخم گذاری و در محل تخم ریزی سبب کمبود نسل آنها گردید و بدین ترتیب ذخایر ماهیان کم کم در آبها رو به انقراض می گذاشت .

با توجه به این بحران در طی قرون eleven-14 عده ای از نماینگدان حکومتهای اروپایی لازم دانستند قانونی طرح نمایند که بر طبق آن از ذخایر ماهی در طبیعت حمایت و نگهداری به عمل آید . بر طبق این قانون ، صید ماهیان نابالغ ممنوع اعلام شد و همچنین فصل صید را مشخص نمودند و لزوم اجرای قانون عدم صید ماهیان در حال تخم ریزی و مهاجرت را به اطلاع عموم رساندند .

طرح قانون نگهداری ماهیان در آبهای طبیعی خودبه خود به ذخایر ماهیان کمک فراوان می کرد ولی این موضوع برای تأمین ذخایر ماهیان کافی نبود و اقدامات مؤثر دیگری ضرورت کامل داشت . اولین قدم بزرگ درباره تکثر و پرورش ماهیان در آبهای طبیعی به وسیله دانشمند آلمانی به نام استفن لودینگ یاکوبی (Stephen Luding Yacobi) (1784-1711) برداشته شد . به وسیله این دانشمند درباره زیست شناسی و تولید مثل ماهیان تحقیقات بسیار جالبی انجام شد . قبل از کشف یاکوبی دانشمندان فکر می کردند که ماهیان نیز مانند جانوران خشکی لقاح تخم را در داخل بدن انجام می دهند .

ولادمیر پاولوویچ وراسکای (V.P.Vraskii) (1862-1829) ماهی شناس بزرگ روسیه اولین پایه گذار تکثیر و پرورش ماهی در شوروی شناخته شد . نامبرده ابتدا آزمایشاتی روی باروری مصنوعی تخم ماهی نالین (Nalin ، نوعی ماهی درنده بدون فلس که پوشش آن لکه دار است ) به طریقه خشک انجام داد ولی چندان موفقیتی دربر نداشت . در سال 1855 نامبرده آزمایشات زیادی را با نمونه های مختلف تخم ماهیان بخصوص قزل آلا انجام داد .

وی متوجه شد که همه تخمها لقاح نیافته بلکه فقط 10-20 درصد تخمها لقاح یافته و بقیه از بین می روند . نامبرده با کنجکاوی زیادی در پی علت این نقیصه برآمد ورد نیجه به موارد زیر پی برد:

اگر تخمها در مدتی که حفره بدن خارج می شوند در اولین دقایق با اسپرماتوزوئید موجود در آب ترکیب نشوند خاصیت باروری خود را از دست می دهند . چون پوسته تخم فوراً در آب ورم کرده و در نتیجه پوسته خارجی با غشاء داخلی اوول فاصله پیدا می کند . منافذ میکروپیل نیز بسته می شوند که مانع دخول اسپرماتوزوئید می گردند و در نتیجه تخمها به زودی حیات خود را از دست می دهند .

اسپرماتوزوئید نیز وقتی از بدن خارج گردید قدرت زندگی چندانی ندارد و پس از 1-2 دقیقه فعالیت از حرکت باز می ایستد و فاقد قدرت لقاح می گردد .

وراسکای طریقه جدید باروری مصنوعی تخمها را ابداع نمود و آن را طریقه لقاح خشک یا روش اولی نامیده . در نتیجه این عمل تا90 درصد تخمها لقاح می یافت .

عیب کار متقدمین تکثیر مصنوعی ماهی نظیر یاکوبی و دمی این بود که آنها در ترکیب اسپرم و تخمها فاصله ایجاد می کردند و در نتیجه از قدرت باروری آنها می کاستند و همیشه درصد لقاح بسیار پایین بود . وراسکای علاوه بر تحقیق و تکمیل لقاح مصنوعی تخم ماهی ، با ایجاد کارخانه تکثیر و پرورش ماهی در شهر کوبرنیکول (Cobrinikol) روسیه مطالعات و تألیفات متعددی در مورد تکنیک نگهداری اسپرم به مدت طولانی ، انکوباسیون تخمها ، نگهداری لارو ماهی و تغذیه آنها ، تفکیک و حمل و نقل تخمهای لقاح یافته و ماهی زنده به عمل آورد و همچنین با ایجاد استخرهای گوناگون روشهای پرورش و رشد ماهیان را ابداع نمود .

این شخص از طرف اتحادیه کشاورزی مسکو و آکادمی علوم فرانسه به دریافت مدال طلا نایل گردید . بعد از وراسکای دانشمندان بزرگ دیگری در شوروی کارهای او را دنبال کردند و در حقیقت علوم و صنعت تکثیر و پرورش ماهی به معنی واقعی در این کشور به طرز شگرفی توسعه یافت .

ایجاد کارخانه های متعدد تکثیر و پرورش ماهی ، تشکیل انستیتوهای مختلف تحقیقاتی و آزمایشگاهی علمی که دانشمندان بزرگ نظیر نیکولسکی (Nikoloski) آ.آگریم (A.A.Grimm) واصعتر آندر یوویچ بورودین(Bordin) آرنولد(Arnold) ، سالداتف (Saldatov) ، کوچین (Kotchin) درژاوین(Dershavin) در آنها کار و مطالعه نموده اند سبب گردید که در طی سالهای 1921 تا1928 اساس تئوری و علمی تکثیر و پرورش مصنوعی ماهی بنیاد نهاده شود و در سال 1928 در تمام روسیه مجتمع صنعت پرورش ماهی تشکیل شد و موفق گردید که 15/4 میلیارد از انواع لارو ماهی به آبهای مختلف رها نمایند .

در سال 1950 ، روشهای بیوتکنیکی و نرماتیوهای (Normative) پرورش ماهیان اهلی در مراحل زندگی دلفین ، میزان مقاومت ماهیان در مقابل شرایط محیط زیست تهیه شده بود و در نتیجه تکامل علوم و صنایع پرورش ماهی ، اتحادیه جماهیر شوروی توانست در تمام آبهای مملکت خود نظیر دریای آزف ، آرال ، بالتیک ، دریای سفید ، دریای خزر ، دریای سیاه و همچنین خاور دور و رودخانه ها و سدهای داخلی در دریاچه سیبریه اقدام به تکثیر مصنوعی و پرورش ماهی نماید تا آنجا که امروزه هم صدها میلیون بچه ماهی نظیر آزاد ماهیان ، تاس ماهیان و میلیاردها از بچه ماهیان نظیر کپور ، سیم ، سوف ، کلمه ، غیره پرورش می دهند و به آبهای خود رها می کنند و هم سود سرشاری از این کار می برند و هم یکی از بهترین پروتئینهای مورد تغذیه شان را به مقدار زیاد تهیه و حفظ می کنند .

مراکز تکثیر و پرورش ماهی کشور شوروی از نظر کیفیت و تعداد بچه ماهیان تکثیر شده و رها شده در منابع آبها در جهان در درجه اول قرار دارد .

اهداف و انگیزه های پرورش ماهی :

به منظور تولید و تأمین بخشی از پروتئین کشور ، یکی از راههای نیل به خود کفایی اقتصادی است .

استفاده بهینه اقتصادی از منابع آبی استان

افزایش تولید و کاهش هزینه های مربوطه به تولید

افزایش درآمد روستائیان و جلوگیری از مهاجرت آنان به شهرها

ترویج فرهنگ تولید و مصرف آبزیان در سطح جامعه

ایجاد اشتغال و فراهم نمودن فرصتهای شغلی درآمدزا

انگیزه های ممکن برای افرادی که اقدام به تکثیر و پرورش ماهی می کنند می تواند به دلیل علاقه مندی فردی به این رشته باشد بدون اینکه از تجربه و تخصص کافی برخوردار باشد . فرد ممکن است از امکانات و تجهیزات لازم برای بهره برداری و پرورش ماهی برخوردار باشد و پس از مشاوره با کارشناسان شیلاتی و افرادی که در این زمینه تجربه و تخصص کافی دارند اقدام به تأسیس استخر پرورش ماهی نماید و از امکانات خود در این زمینه استفاده نماید . گاهی فرد به دلیل داشتن تخصص و تجربه در زمینه پرورش از طریق رشته تحصیلی یا گذراندن دوره های آموزشی اقدام به این کار می کند و در نهایت می توان گفت در هر یک از این شرایط فرد به دنبال درآمد و کسب سود و ایجاد اشتغال می باشد و می توان درآمد را مهم ترین انگیزه برای انجام این کار دانست . ولی آنها مانند کارگران دولتی دستمزدی دریافت نمی کنند به این ترتیب این شغل سیار و دشوار است زیرا آنان برای به دست آوردن پول از فروش ماهی باید برای هزینه های تولید پول پرداخت کنند .

نیاز بازار و توجیه اقتصادی

بر اساس امار رسمی سازمان خواروبار جهانی (FAO) تولید جهانی آبزیان (صیدو پرورش) در سال 2001 میلادی از مرز 142 میلیون تن فراتر رفت . نکته قابل توجه این است که علی رغم رشد بسیار کم صید از دریاها ، آبزی پروری با رشد سالانه eleven% به حدود 50میلیون تن در سال 2001 میلادی رسید .

صاحب نظران اقتصاد و بازار شیلاتی ، عوامل اصلی در رشد تقاضا و تولید آبزیان پرورشی در جهان را رشد جمعیت ، کاهش صید از دریاها ، توجه جوامع به غذای سلامتی و رشد درآمد کشورها می دانند . سرمایه گذاریهای انجام شده در ایران در زیر بخش شیلات و آبزیان در یک دهه گذشته باعث شد آبزی پروری با یک روند پایدار و قابل توجهی توسعه یابد .

اکثر صاحب نظران اقتصاد و بازار آبزی پروری ازعان دارند که روند تولید و تقاضای آبزیان در جهان به رشد خود ادامه خواهد داد . شرایط حاکم بر کشور ایران ، همچون شرایط اقتصادی ، اجتماعی روند رو به رشد شهرنشینی ، تقاضا برای غذای سلامتی ، سرمایه گذاریهای انجام شده در زیرساخت های تولید و صنایع پیش و پسین ، توسعه